COP31, Dünya İklim Zirvesi Antalya'da devam ediyor. Burada tartışılan elbette yalnızca iklim değil. İklimle bağlantılı olarak sürdürülebilirliğe ilişkin pek çok konu da bu başlık altında değerlendirilebilir. Ben ise konunun turizmle olan bağlantısına değinmek istiyorum.
Öncelikle toplantının nerede yapıldığına bakalım: Antalya'da. Yani Türkiye turizminin başkentinde. Hatta bugün okuduğum yabancı bir gazetede toplantının yeri Türkiye olarak değil, doğrudan Antalya olarak belirtiliyordu. Bu bile Antalya'nın dünya çapında ne kadar tanınmış, bilinen ve güçlü bir marka kent olduğunu gösteriyor.
Antalya, dünyanın en fazla beş yıldızlı oteline sahip destinasyonlarından biri. Aynı zamanda kaliteli hizmet sunumuyla ve özellikle her şey dahil konseptinin yoğun uygulanmasıyla öne çıkan önemli bir turizm merkezimiz.
Ben konuyu, özellikle her şey dahil sistemi üzerinden değerlendirmek istiyorum.
Her şey dahil konseptiyle tatile gelen turistin otel dışına kolay kolay çıkmadığı düşünülür. Çünkü tatilcinin yaklaşımı genellikle şöyledir: "Ben zaten her şeyin parasını ödedim. Dışarıda yeniden masraf yapmama gerek yok."
Doğrusu, bu yaklaşım turizmin özünden ve temel amaçlarından bir miktar uzaklaşılmasına neden oluyor. Turist, bulunduğu destinasyonu tanımak, yerel yaşamı görmek, farklı lezzetleri keşfetmek ve çevresini deneyimlemek yerine çoğu zaman otelin sınırları içerisinde tatilini tamamlıyor.
Üstelik otelde geçirilen sürenin artması, tüketimin de artmasına neden oluyor.
Bir turistin tüketimi ile yerel halkın tüketimi aynı mı?
Konuyu biraz da rakamlarla değerlendirelim. Her şey dahil konseptiyle çalışan otellerde kişi başına düşen günlük tüketim için çeşitli tahmini aralıklar şöyle ifade edilebilir:
Tüketim türü Otelde kişi başı günlük tüketim
Su 300-600 litre
Elektrik 15-35 kWh
Gıda tedariki 1,5-2,5 kg
Gıda atığı 300-700 gram
Yerel halkın kişi başına günlük tüketimine baktığımızda ise yaklaşık değerler şöyledir:
Tüketim türü Yerel halk kişi başı günlük tüketim
Su 150-230 litre
Elektrik 4-7 kWh
Gıda Beslenme alışkanlıklarına ve ürün çeşitliliğine göre değişir
Not: Bu rakamlar genel değerlendirme ve tahmini aralıklardır. Otelin sınıfına, doluluk oranına, iklime, altyapıya ve tüketim alışkanlıklarına göre değişebilir.
Yukarıdaki rakamlar bize önemli bir konuyu düşündürüyor: Turizmde kişi başına düşen kaynak tüketimi, yerel halkın günlük tüketiminin üzerine çıkabiliyor. Bu yalnızca Türkiye'ye özgü bir durum da değil; yoğun hizmet ve konaklama tüketimi, dünyanın farklı turizm destinasyonlarında da sürdürülebilirlik açısından tartışılıyor.
Asıl sorgulamamız gereken konu israf.
Her şey dahil sistemi giderek daha fazla kabul görüyor. Oteller de bu sistemin sunduğu hizmetten vazgeçmek istemiyor. Elbette otellerin amacı israf yaratmak değil. Ancak sunulan hizmetin doğası gereği, kontrol edilmediğinde ciddi miktarlarda tüketim ve gıda atığı ortaya çıkabiliyor.
Burada özellikle turistlerin tüketim alışkanlıklarına dikkat çekmek istiyorum.
Her ülkenin insanı aynı tüketim alışkanlığına sahip değil. Bazı insanlar yiyecekleri miktar konusunda kontrollü davranırken bazıları ise tüketemeyeceklerini bildikleri halde tabaklarını gereğinden fazla doldurup masada bırakabiliyor.
Bu davranışın arkasında yalnızca alışkanlık değil, çevre bilincinin yeterince gelişmemiş olmasından kaynaklanıyor. Bunu eğitimle de ilişkilendirmek gerekiyor.
Otel temsilcilerinin misafirleri tek tek uyararak bu davranışları önlemesi elbette kolay değil. Ancak otellerin ortak alanlarında, açık büfelerde ve yiyecek sunum noktalarında dikkat çekici bilgilendirme levhaları kullanılabilir.
"İhtiyacınız kadar alın, tüketebileceğiniz kadarını tabağınıza koyun" gibi basit ama etkili mesajlarla misafirlere ulaşılabilir. Gereksiz tüketimin doğaya, çevreye ve gelecek nesillere verdiği zarar anlatılabilir.
Çünkü sürdürülebilir turizm yalnızca enerji tasarrufu yapmak, su tüketimini azaltmak veya çevreyi korumak değildir. Aynı zamanda tüketim alışkanlıklarımızı değiştirmek ve israfın önüne geçmektir.
Turizmin geleceğini artık turist sayısıyla ölçmemeliyiz.
Turizm elbette olacaktır ve gelişecektir. Ancak bundan sonra turizmi yalnızca ülkeye gelen turist sayısı üzerinden değerlendirmek doğru değildir. Turizmin yarattığı ekonomik getiriyi, yerel ekonomiye katkısını, kişi başına düşen geliri ve doğal kaynaklar üzerindeki etkisini birlikte ele almalıyız.
Başka bir ifadeyle, daha fazla turist ağırlamak yerine daha fazla katma değer yaratan, kaynakları daha verimli kullanan ve bulunduğu destinasyona daha fazla katkı sağlayan bir turizm anlayışına yönelmeliyiz.
Dünyanın en önemli organizasyonlarından biri olan COP31'in, turizmin geleceğinin yeniden değerlendirilmesine, sektörün doğru bir yol haritası oluşturmasına ve sürdürülebilir turizm anlayışının gelişmesine vesile olmasını temenni ediyorum.