UNUTMA, UNUTTURMA ASİL TÜRK!

KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ'NİN KURULUŞUNUN 43. YIL DÖNÜMÜ KUTLU OLSUN!

15 Kasım 1983 – 15 Kasım 2026

Bir milletin hürriyet ve bağımsızlık mücadelesi, yalnızca topraklarını koruma mücadelesi değil; tarihini, kimliğini, dilini, kültürünü ve geleceğini koruma mücadelesidir.


Bugün, Kıbrıs Türk halkının varoluş, özgürlük ve egemenlik mücadelesinin tarihî dönüm noktalarından biri olan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kuruluşunun 43. yıl dönümünü büyük bir gurur, heyecan ve minnet duygusuyla kutluyoruz.

Bu anlamlı günde, Kıbrıs Türk halkının bağımsızlık mücadelesine ömrünü adayan Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş'ı, mücadele arkadaşlarını, mücahitleri, Mehmetçikleri ve vatan uğruna canlarını feda eden bütün şehitlerimizi rahmet, şükran ve minnetle yâd ediyoruz.

Kıbrıs Türkü'nün tarihine baktığımızda, karşımıza yalnızca bir adanın siyasi tarihi değil; yüzyıllara yayılan bir var olma mücadelesi, bir milletin onuru ve bağımsızlık iradesi çıkmaktadır.

1. KIBRIS'IN TARİHSEL VE STRATEJİK ÖNEMİ


Akdeniz'in doğusunda, Anadolu'nun güneyinde yer alan Kıbrıs Adası, tarih boyunca Doğu Akdeniz'e hâkim olmak isteyen devletlerin stratejik hedeflerinden biri olmuştur.

Ada; Anadolu, Orta Doğu ve Kuzey Afrika arasındaki deniz yollarının kesişme noktasında bulunması nedeniyle askerî, siyasi ve ekonomik bakımdan büyük önem taşımaktadır.

Kıbrıs'ın Türk tarihi açısından önemli dönüm noktalarından biri, Osmanlı Padişahı II. Selim döneminde gerçekleşen fetihtir.

1570 yılında başlayan Kıbrıs Seferi, Lala Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı ordusunun mücadelesi sonucunda, 1 Ağustos 1571'de Mağusa'nın teslim olmasıyla tamamlanmıştır. Böylece ada, yaklaşık 307 yıl Osmanlı yönetiminde kalmıştır.[1]

Bu dönem, Kıbrıs Türk toplumunun adadaki tarihsel varlığının gelişmesinde önemli bir aşamadır. Anadolu'dan adaya yerleşen Türkler, zaman içerisinde kendi dillerini, kültürlerini, geleneklerini ve toplumsal kurumlarını yaşatarak Kıbrıs Türk toplumunun oluşumuna katkıda bulunmuşlardır.

2. 1878: OSMANLI YÖNETİMİNDEN İNGİLİZ İDARESİNE


Osmanlı Devleti, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı sonrasında imzalanan anlaşmaların ardından, 4 Haziran 1878 tarihli Kıbrıs Sözleşmesi ile adanın yönetimini İngiltere'ye bırakmıştır. Ancak bu düzenleme sırasında Osmanlı'nın hukuki egemenliği devam etmiştir.

Birinci Dünya Savaşı'nın başlaması ve Osmanlı Devleti'nin İngiltere karşısında savaşa girmesi üzerine İngiltere, 5 Kasım 1914 tarihinde Kıbrıs'ı tek taraflı olarak ilhak ettiğini açıklamıştır.

1923 Lozan Antlaşması ile Türkiye, İngiltere'nin Kıbrıs üzerindeki egemenliğini tanımıştır. İngiltere ise 1925 yılında adayı resmen Kraliyet kolonisi ilan etmiştir.[2]

İngiliz yönetimi döneminde Kıbrıs'ın siyasi geleceği üzerindeki tartışmalar giderek yoğunlaşmıştır.

Özellikle Yunanistan ile birleşme anlamına gelen Enosis düşüncesi, adanın siyasi geleceğini belirleyen temel anlaşmazlıklardan biri hâline gelmiştir.

3. 1955-1958: KIBRIS TÜRKÜ'NÜN VAROLUŞ MÜCADELESİ


1 Nisan 1955 tarihinde EOKA örgütünün silahlı faaliyetlere başlamasıyla adada şiddet olayları artmıştır.

EOKA'nın temel hedefi Kıbrıs'ın Yunanistan'a bağlanmasıydı. Bu hedef, adada yaşayan Kıbrıs Türklerinin siyasi ve toplumsal geleceği açısından ciddi bir tehdit oluşturmuştur.

Kıbrıs Türk halkı, kendi varlığını, güvenliğini ve siyasi haklarını korumak amacıyla örgütlenmeye başlamıştır.

Bu dönemin önemli isimlerinden biri, Kıbrıs Türklerinin siyasi mücadelesine önderlik eden Rauf Raif Denktaş olmuştur.

Denktaş, yalnızca bir siyasetçi değil, aynı zamanda Kıbrıs Türk halkının hak ve özgürlüklerini uluslararası platformlarda savunan kararlı bir mücadele insanı olarak tarihe geçmiştir.

1958 yılında Kıbrıs Türk toplumunun güvenliği ve siyasi geleceği konusunda yaşanan gelişmeler, iki toplumun birlikte yaşayabileceği bir siyasi düzenin kurulması yönündeki arayışları hızlandırmıştır.[3]

4. 1959-1960: KIBRIS CUMHURİYETİ'NİN KURULUŞU


Zürih ve Londra anlaşmaları sonucunda Türkiye, Yunanistan ve İngiltere'nin garantörlüğünde yeni bir siyasi düzen oluşturulmuştur.

16 Ağustos 1960 tarihinde Kıbrıs Cumhuriyeti resmen kurulmuştur.

1960 Anayasası, Kıbrıs Türklerini ve Kıbrıs Rumlarını devletin iki kurucu toplumu olarak kabul etmiş, iki toplumun siyasi temsilini ve anayasal haklarını güvence altına almayı amaçlamıştır.

Cumhurbaşkanlığı Rum toplumuna, cumhurbaşkanı yardımcılığı ise Türk toplumuna verilmiştir. Türkiye, Yunanistan ve İngiltere garantör devletler olarak belirlenmiştir.[4]

Ancak kurulan ortaklık cumhuriyeti uzun ömürlü olmamıştır.

1963 yılında Cumhurbaşkanı Makarios'un anayasal düzenlemelerde değişiklik önerileri, iki toplum arasındaki siyasi gerilimi derinleştirmiştir.

5. 21 ARALIK 1963: KANLI NOEL VE KIBRIS TÜRKÜ'NÜN ACI YILLARI


21 Aralık 1963 tarihinde başlayan ve tarihe Kanlı Noel olarak geçen olaylar, Kıbrıs Türk halkının hafızasında silinmez izler bırakmıştır.

Kıbrıs Türklerine yönelik saldırılar sonucunda çok sayıda insan hayatını kaybetmiş, aileler evlerinden ayrılmak zorunda kalmış, köyler boşaltılmış ve binlerce Kıbrıs Türkü güvenli bölgelere sığınmıştır.

Kıbrıs Türkleri, yıllarca kendi topraklarında güvenlik ve yaşam mücadelesi vermiştir.

Bu süreçte Kıbrıs Türk halkının direniş örgütlenmesinde Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) önemli bir rol üstlenmiştir.

1958 yılında örgütlenmeye başlayan TMT, Kıbrıs Türk toplumunun güvenliğini ve direniş kapasitesini güçlendirmeyi amaçlamıştır.

Kıbrıs Türkü, bütün zorluklara rağmen kimliğinden, kültüründen ve özgür yaşama iradesinden vazgeçmemiştir.

1964 yılında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 186 sayılı kararıyla adada Birleşmiş Milletler Barış Gücü (UNFICYP) oluşturulmuştur.[5]

6. 1974: KIBRIS BARIŞ HAREKÂTI

Kıbrıs tarihinin en önemli dönüm noktalarından biri 15 Temmuz 1974 tarihinde yaşanmıştır.

Yunanistan'daki askerî cuntanın desteğiyle gerçekleştirilen darbe, Cumhurbaşkanı Makarios'u devirmeyi ve Enosis hedefini gerçekleştirmeyi amaçlamıştır.

Bu gelişme, adanın siyasi geleceğini ve Kıbrıs Türk toplumunun güvenliğini yeniden ciddi bir tehlikeyle karşı karşıya bırakmıştır.

Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması'nın IV. maddesine dayanarak, 20 Temmuz 1974 tarihinde Kıbrıs Barış Harekâtı'nı başlatmıştır.

Türk Silahlı Kuvvetlerinin gerçekleştirdiği harekât sonucunda Kıbrıs Türk halkının güvenliği bakımından yeni bir dönem başlamıştır.

14 Ağustos 1974 tarihinde ikinci harekât aşamasına geçilmiştir.

Kıbrıs Barış Harekâtı, Türk siyasi ve askerî tarihinde önemli bir yer edinmiş; Kıbrıs meselesinin bugüne kadar uzanan siyasi ve diplomatik sürecini şekillendirmiştir.[6]

Bu mücadelede görev alan Mehmetçiklerimizi, Kıbrıs mücahitlerini ve hayatlarını kaybeden bütün şehitlerimizi saygı ve minnetle anıyoruz.

7. 13 ŞUBAT 1975: KIBRIS TÜRK FEDERE DEVLETİ

1974 sonrasında adada iki toplumun siyasi ve coğrafi olarak ayrıştığı yeni bir dönem başlamıştır.

Kıbrıs Türk toplumunun kendi kendini yönetme yönündeki siyasi ve idari yapılanması geliştirilmiştir.

13 Şubat 1975 tarihinde Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edilmiştir.

Bu gelişme, Kıbrıs Türk halkının kendi siyasi kurumlarını oluşturma ve geleceğini belirleme sürecinde önemli bir aşama olmuştur.

Rauf Denktaş, bu dönemde Kıbrıs Türk toplumunun siyasi liderliğini üstlenmiş, müzakerelerde ve uluslararası görüşmelerde toplumunun haklarını savunmaya devam etmiştir.[7]

8. 15 KASIM 1983: KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ'NİN İLANI


Ve tarih, Kıbrıs Türk halkının bağımsızlık iradesini dünyaya duyurduğu o büyük güne ulaşmıştır.

15 Kasım 1983...

Kıbrıs Türk halkı, yıllar boyunca verdiği varoluş mücadelesinin ardından, kendi devletini kurduğunu bütün dünyaya ilan etmiştir.

Kıbrıs Türk Federe Devleti Meclisi'nde alınan kararla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurulmuş, bağımsızlık bildirisi Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş tarafından açıklanmıştır.

Bu tarih, Kıbrıs Türk halkının siyasi tarihinde yeni bir sayfanın açıldığı gündür.

Denktaş'ın önderliğinde gerçekleştirilen bu ilan, Kıbrıs Türklerinin kendi geleceklerini belirleme yönündeki iradelerinin tarihî ifadesi olmuştur.[8]

Ancak KKTC'nin ilanı uluslararası alanda tartışmalı bir siyasi ve hukuki süreç başlatmıştır.

18 Kasım 1983 tarihinde Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 541 sayılı kararı kabul ederek bağımsızlık ilanını geçersiz saymış ve devletlere KKTC'yi tanımama çağrısında bulunmuştur. Türkiye ise KKTC'yi tanıyan tek devlet olmuştur.[9]

Bu nedenle Kıbrıs meselesi, günümüzde de uluslararası diplomasi ve hukuk çerçevesinde tartışılmaya devam etmektedir.

9. RAUF RAİF DENKTAŞ: BİR ÖMRÜ KIBRIS TÜRKÜ'NÜN MÜCADELESİNE ADANAN LİDER


Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kuruluşundan söz ederken, bu mücadelenin en önemli isimlerinden biri olan Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş'ı ayrı bir başlık altında anmak gerekir.

27 Ocak 1924 tarihinde Baf'ta dünyaya gelen Denktaş, hukuk eğitimi almış, meslek hayatına avukat olarak başlamış ve kısa süre içerisinde Kıbrıs Türk toplumunun siyasi mücadelesinde ön plana çıkmıştır.

1950'li yıllardan itibaren Kıbrıs Türk halkının haklarını savunmuş, Türk Mukavemet Teşkilatı'nın kuruluş sürecinde önemli görevler üstlenmiş ve Kıbrıs Türklerinin siyasi temsilinde etkili olmuştur.

1960 yılında kurulan Kıbrıs Cumhuriyeti'nin cumhurbaşkanı yardımcılığı görevine seçilen Fazıl Küçük'ün ardından Kıbrıs Türk toplumunun liderliğini üstlenen Denktaş, yıllarca müzakerelerde Kıbrıs Türk halkını temsil etmiştir.

15 Kasım 1983 tarihinde KKTC'nin ilanıyla birlikte Kurucu Cumhurbaşkanı olmuştur.

Hayatını Kıbrıs Türk halkının özgürlük, güvenlik ve siyasi varlık mücadelesine adayan Denktaş, 13 Ocak 2012 tarihinde Lefkoşa'da hayatını kaybetmiştir.

Geride yalnızca siyasi bir miras değil, Kıbrıs Türk halkının hafızasına kazınmış bir mücadele tarihi bırakmıştır.

Rauf Denktaş'ın adı, Kıbrıs Türk tarihinin en önemli sayfalarında daima yaşayacaktır.

10. 1983 SONRASI KKTC VE KIBRIS MESELESİNİN BUGÜNÜ

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ilanından sonra Kıbrıs meselesi uluslararası müzakerelerin önemli gündem maddelerinden biri olmaya devam etmiştir.

2004 yılında Annan Planı referanduma sunulmuş, Kıbrıs Türk tarafında plan çoğunluk tarafından kabul edilirken, Rum tarafında reddedilmiştir.

Aynı yıl Kıbrıs Cumhuriyeti, Avrupa Birliği'ne üye olmuştur. Ancak Avrupa Birliği müktesebatının uygulanması, KKTC'nin etkin kontrolü dışındaki bölgelerde askıya alınmıştır.[10]

Yıllar boyunca sürdürülen müzakerelere rağmen adada kapsamlı bir siyasi çözüm sağlanamamıştır.

Kıbrıs Türk halkı ise kendi kurumlarını, siyasi iradesini, kültürel kimliğini ve toplumsal varlığını koruma mücadelesini sürdürmektedir.

Kıbrıs meselesinin kalıcı çözümünde, adadaki iki toplumun siyasi eşitliği, güvenliği, karşılıklı hakları ve uluslararası hukukun esas alınması büyük önem taşımaktadır.

11. TARİHSEL KRONOLOJİ: KIBRIS TÜRKÜ'NÜN VAROLUŞ MÜCADELESİ
Tarih
Tarihî gelişme

1570
Osmanlı Kıbrıs Seferi başladı.

1571
Kıbrıs'ın fethi tamamlandı.

1878
Ada'nın yönetimi İngiltere'ye devredildi.

1914
İngiltere Kıbrıs'ı ilhak etti.

1923
Lozan Antlaşması ile İngiliz egemenliği tanındı.

1955
EOKA silahlı faaliyetlere başladı.

1958
TMT'nin örgütlenmesi gelişti.

1960
Kıbrıs Cumhuriyeti kuruldu.

1963
Kanlı Noel olayları başladı.

1964
BM Barış Gücü adaya konuşlandırıldı.

20 Temmuz 1974
Kıbrıs Barış Harekâtı başladı.

13 Şubat 1975
Kıbrıs Türk Federe Devleti ilan edildi.

15 Kasım 1983
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ilan edildi.

18 Kasım 1983
BM Güvenlik Konseyi 541 sayılı kararı kabul etti.

2004
Annan Planı referandumu gerçekleştirildi.

15 Kasım 2026
KKTC'nin kuruluşunun 43. yıl dönümü.

12. SONUÇ: BİR MİLLETİN VAROLUŞ İRADESİ


Kıbrıs Türk halkının tarihi, yalnızca siyasi anlaşmaların, diplomatik görüşmelerin ve askerî harekâtların tarihi değildir.

Bu tarih; evinden koparılan insanların, evlatlarını kaybeden annelerin, şehit düşen mücahitlerin, cephede mücadele eden Mehmetçiklerin, özgürlük uğruna mücadele eden liderlerin ve gelecek nesillere bağımsız bir vatan bırakmak isteyen insanların tarihidir.

Kıbrıs Türkü, yıllar boyunca büyük acılar yaşamış, ağır bedeller ödemiş, ancak kimliğini ve varlığını koruma mücadelesinden vazgeçmemiştir.

15 Kasım 1983 tarihi, bu mücadelenin siyasi tarihinde önemli bir dönüm noktası olarak hafızalara kazınmıştır.

Bugün 43 yaşına ulaşan Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kuruluş yıl dönümünde, geçmişin fedakârlıklarını hatırlamak ve gelecek nesillere aktarmak hepimizin tarihî sorumluluğudur.

Unutulmamalıdır ki tarihini bilmeyen, geçmişinden ders çıkarmayan milletler, geleceklerini sağlam temeller üzerine inşa edemezler.

Kıbrıs Türk halkının mücadelesi, Türk milletinin ortak tarihinin ve hafızasının önemli bir parçasıdır.

UNUTMA, UNUTTURMA ASİL TÜRK!
15 KASIM 1983 15 KASIM 2026
43. YIL DÖNÜMÜ KUTLU OLSUN!

Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesinin önderi, Kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş'ı, Dr. Fazıl Küçük'ü, Kıbrıs Türk mücahitlerini, kahraman Mehmetçiklerimizi ve vatan uğruna can veren bütün şehitlerimizi rahmetle, şükranla ve minnetle yâd ediyoruz.

Gazilerimize sağlık ve uzun ömürler diliyoruz.

Başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, Türk milletinin bağımsızlık ve özgürlük ülküsünü yaşatan bütün kahramanlarımızı saygıyla anıyoruz. Ne mutlu Türk'üm diyene! Yaşasın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti! Yaşasın Türk milleti!


DİPNOTLAR VE KAYNAKÇA

Dipnotlar

[1] KKTC Enformasyon Dairesi, Tarih – Kıbrıs'ta Osmanlı İmparatorluğu Dönemi. Resmî tarihçe.

[2] T.C. Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs Meselesinin Tarihçesi. Tarihsel bilgiler.

[3] KKTC Dışişleri Bakanlığı, Historical Perspective. Kıbrıs'ın tarihsel gelişimi.

[4] KKTC Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Kuruluşu ve 1960 Anlaşmaları. Tarihsel kaynak.

[5] Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 186 (1964) sayılı karar; KKTC Enformasyon Dairesi, Tarih.

[6] T.C. Dışişleri Bakanlığı, Kıbrıs Meselesinin Tarihçesi; 1960 Garanti Antlaşması.

[7] KKTC Dışişleri Bakanlığı, Historical Perspective.

[8] KKTC Enformasyon Dairesi, Kıbrıs Türk Federe Devleti ve KKTC'nin Kuruluş Süreci.

[9] Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 541 (1983) sayılı karar, 18 Kasım 1983. BM resmî karar kaydı.

[10] Avrupa Birliği, Kıbrıs'ın 2004 yılında üyeliğe kabulü ve Katılım Antlaşması, 2003.

Kaynakça

* Denktaş, Rauf Raif. Rauf Denktaş'ın Hatıraları. İstanbul.

* T.C. Dışişleri Bakanlığı. Kıbrıs Meselesinin Tarihçesi.

* KKTC Dışişleri Bakanlığı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Tarihi.

* KKTC Enformasyon Dairesi. Kıbrıs Tarihi.

* Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi. Resolution 186 (1964).

* Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi. Resolution 541 (1983).

* Birleşmiş Milletler. Resolution 550 (1984).

* Birleşmiş Milletler. Kıbrıs Barış Gücü (UNFICYP) Tarihçesi.

* Avrupa Birliği. Protocol No. 10 on Cyprus, 2003.

* Zürih ve Londra Anlaşmaları, 1959-1960.

Hazırlanan makalenin temel mesajı: Kıbrıs Türk halkının geçmişini, mücadelesini ve tarihî hafızasını gelecek kuşaklara aktarmak; şehitlerimize, gazilerimize ve bağımsızlık uğruna mücadele edenlere karşı bir vefa borcudur.
Rabbim Kıbrıs Türkü'nün birliğini, dirliğini ve huzurunu daim eylesin.
Bütün şehitlerimizin ruhları şad, mekânları cennet olsun. 15 KASIM 1983 – KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ

Değerli okuyucularımız, tarih sadece geçmişin aynası değil, geleceğin pusulasıdır. Bizler de bu pusulayı iyi okumalı, tarihimize, ecdadımıza ve onların bize bıraktığı onurlu mirasa sahip çıkmalıyız.
Bir sonraki yazımızda buluşmak dileğiyle...
Ne mutlu Türk’üm diyene! Sonsuz Sevgi ve Saygılarımla