2026 yılı tu­rizm de­ğer­len­dir­me­le­ri ya­pı­lır­ken, tu­riz­min bek­len­ti­le­ri­mi­zin al­tın­da sey­ret­me­si­nin ne­de­ni ola­rak Ame­ri­ka ve İsrail'in İran'da baş­lat­tı­ğı savaş gös­te­ri­li­yor.
Tamam, doğ­ru­dur. Bu sa­va­şın Tür­ki­ye tu­riz­mi­ni de olum­suz et­ki­le­di­ği bir ger­çek. Ancak diğer ta­raf­tan unut­ma­ma­mız ge­re­ken bir husus var: Bu sa­vaş­tan et­ki­le­nen yal­nız­ca biz de­ği­liz. Tu­rizm sek­tö­rü­ne yeni giren ve de­va­sa te­sis­le­riy­le öne çıkan Suudi Ara­bis­tan var. Dubai, Abu Dabi ve Kör­fez'deki diğer ül­ke­ler var. Üs­te­lik bu ül­ke­ler, sa­va­şın et­ki­le­ri­ni biz­den çok daha ağır his­se­di­yor­lar.
Oysa savaş ya­şan­ma­mış ol­say­dı, bu ül­ke­ler bizim için önem­li ra­kip­ler hâ­li­ne ge­lecek, belki de bugün Tür­ki­ye'ye gelen tu­rist­le­rin bir kıs­mı­nı kendi ül­ke­le­ri­ne çe­ke­bi­le­cek­ler­di. Yani bize gel­me­si muh­te­mel tu­rist­ler, başka des­ti­nas­yon­la­rı ter­cih ede­cek­ti.
Mısır da bu re­ka­be­tin önem­li ak­tör­le­rin­den biri. Tür­ki­ye'ye gelen tu­rist­le­ri ken­di­si­ne çe­ke­bi­len güçlü bir tatil des­ti­nas­yo­nu ko­nu­mun­da. Rakip ül­ke­ler bü­yü­dük­çe, yeni te­sis­ler aç­tık­ça ve yatak ka­pa­si­te­le­ri­ni ar­tır­dık­ça bu du­ru­mun Tür­ki­ye'nin aley­hi­ne iş­le­me­si ka­çı­nıl­maz­dır. Tu­rizm­de bü­yü­yen her rakip, bizim açı­mız­dan daha fazla re­ka­bet ve po­tan­si­yel tu­rist kaybı an­la­mı­na ge­le­bi­lir.
Bugün or­ta­ya çıkan tab­lo­ya bak­tı­ğı­mız­da, dünya da yatak ka­pa­si­te­si­nin tu­rist sa­yı­sın­dan daha hızlı art­tı­ğı­nı gö­rü­yo­ruz. Bana göre bu süreç böyle devam eder­se, önü­müz­de­ki dö­nem­de yatak ka­pa­si­te­sin­de­ki ar­tı­şa rağ­men tu­rizm­de bir da­ral­ma ya­şan­ma­sı ka­çı­nıl­maz ola­bi­lir.
Uzun bir süre Al­man­ya Se­ya­hat Bir­li­ği'nin (DRV) yurt dışı ko­mis­yo­nun­da görev yap­tım. Ora­da­ki tec­rü­be­le­rim­den bi­li­yo­rum ki dün­ya­nın en yoğun tu­rizm ha­re­ket­li­li­ği­ne sahip ül­ke­le­rin­den biri olan Al­man­ya'dan tu­rist çe­ke­bil­mek için pek çok ülke büyük çaba gös­te­rir­di. Sık sık da­vet­ler alır­dık. Ül­ke­le­ri­ne ça­ğı­rır, "Gelin, ül­ke­mi­zi görün, bi­zim­le ta­nı­şın. Tu­rizm­de ne gibi ek­sik­le­ri­miz var, bize an­la­tın. Bize tu­rist gön­de­rin." der­ler­di.
Bu da­vet­ler, dün­ya­nın tu­riz­me ne kadar büyük önem ver­di­ği­nin ve tu­rist çe­ke­bil­mek için ne kadar yoğun bir çaba içe­ri­sin­de ol­du­ğu­nun açık bir gös­ter­ge­siy­di.
Bir­kaç yıl ön­ce­si­ne kadar tu­rizm dün­ya­sın­da adı çok fazla anıl­ma­yan bir­çok ülke, bugün sek­tö­rün önem­li oyun­cu­la­rı ara­sın­da yer almak için büyük ya­tı­rım­lar ya­pı­yor. Artık her­kes tu­rizm pas­ta­sın­dan pay almak is­ti­yor. Her ülke bu doğ­rul­tu­da ça­lış­ma­lar yü­rü­tü­yor, ya­tı­rım­lar ya­pı­yor, yeni pa­zar­lar arı­yor.
Ko­nu­ya bu açı­dan bak­tı­ğı­mız­da, savaş ya­şan­ma­mış ol­say­dı Suudi Ara­bis­tan'ın yeni te­sis­le­ri ve büyük ya­tı­rım­la­rıy­la dünya tu­riz­min­de daha fazla öne çı­ka­ca­ğı­nı söy­le­ye­bi­li­riz. Üs­te­lik dün­ya­ya yeni açı­lan bir tu­rizm ül­ke­si ola­rak Tür­ki­ye'den ciddi mik­tar­da tu­rist çekme po­tan­si­ye­li­ne sa­hip­ti.
Abu Dabi ve Dubai için de ben­zer bir durum söz ko­nu­su. Ya Mısır? Mısır da tu­rizm ya­tı­rım­la­rı­nı gi­de­rek ar­tı­rı­yor. Tur ope­ra­tör­le­ri­ne ve hava yolu şir­ket­le­ri­ne çe­şit­li teş­vik­ler su­nu­yor. Tu­riz­min için­de yal­nız­ca bir des­ti­nas­yon ola­rak değil, re­ka­be­tin bütün un­sur­la­rı­nı kul­la­na­rak yer alı­yor. Üs­te­lik bu ça­lış­ma­la­rın­dan sonuç da alı­yor.
Tu­rizm­de re­ka­bet artık çok büyük. Hatta acı­ma­sız bir re­ka­bet­ten söz ede­bi­li­yo­ruz. Rahat, zah­met­siz ve ken­di­li­ğin­den ge­li­şen bir tu­rizm dö­ne­mi artık ge­ri­de kaldı.
Böy­le­si­ne yoğun bir re­ka­bet or­ta­mın­da, Tür­ki­ye tu­riz­mi­nin bek­len­ti­le­rin al­tın­da kal­ma­sı­nı yal­nız­ca sa­va­şa bağ­la­mak doğru de­ğil­dir. Sa­va­şı tek neden ola­rak gös­ter­di­ği­miz­de, sek­tö­rün karşı kar­şı­ya ol­du­ğu diğer ger­çek­le­ri gör­mez­den gel­miş olu­ruz.
Tür­ki­ye'nin tu­rizm açı­sın­dan çok önem­li avan­taj­la­rı var. Ancak önem­li olan yal­nız­ca bu avan­taj­la­ra sahip olmak değil, on­la­rı doğru kul­la­na­bil­mek­tir.
Bunun için tu­riz­min üç temel aya­ğı­nı bir­lik­te de­ğer­len­dir­mek zo­run­da­yız: Tur ope­ra­tör­le­ri, hava yolu şir­ket­le­ri ve ko­nak­la­ma sek­tö­rü.
Hava yolu şir­ket­le­ri ro­ta­la­rı­nı Tür­ki­ye ye­ri­ne başka ül­ke­le­re çe­vi­rir­se bun­dan zarar gö­rü­rüz. Tur ope­ra­tör­le­ri Tür­ki­ye ye­ri­ne rakip des­ti­nas­yon­la­rı ter­cih eder­se tu­rist kay­be­de­riz. Ko­nak­la­ma sek­tö­rün­de ma­li­yet­ler ve fi­yat­lar enf­las­yo­nun et­ki­siy­le kont­rol­süz bi­çim­de yük­se­lir­se ulus­la­ra­ra­sı re­ka­bet gü­cü­mü­zü za­yıf­la­tı­rız.
Bütün bu un­sur­lar bir­bi­ri­ne bağ­lı­dır. Bi­rin­de­ki den­ge­siz­lik di­ğer­le­ri­ni de et­ki­ler.
Artık tu­rizm­de yal­nız­ca tesis yap­mak, yatak ka­pa­si­te­si­ni ar­tır­mak veya geç­miş yıl­la­rın ba­şa­rı­la­rıy­la övün­mek ye­ter­li değil. Re­ka­bet ede­bil­mek için bütün pay­daş­la­rın aynı hedef doğ­rul­tu­sun­da ha­re­ket et­me­si ge­re­ki­yor.
Tu­rizm­de üç sac aya­ğı­nı sağ­lam ve den­ge­li bir şe­kil­de yerli ye­ri­ne oturt­mak zo­run­da­yız. Aksi hâlde bugün sa­va­şı ge­rek­çe gös­te­re­rek açık­la­ma­ya ça­lış­tı­ğı­mız ka­yıp­la­rın bir kıs­mı­nı yarın re­ka­bet gü­cü­mü­zü kay­bet­ti­ği­miz için ya­şa­ya­bi­li­riz.