Geç­ti­ği­miz gün­ler­de ar­ka­daş­lar­la tu­rizm se­zo­nu­nu de­ğer­len­di­ri­yor­duk. Ortak görüş, sek­tö­rün zor bir dö­nem­den geç­ti­ği yö­nün­dey­di. "Otel­ler fi­yat­la­rı aşağı çekti." de­nil­di. Ar­dın­dan fiyat tar­tış­ma­sı baş­la­dı.
Ben, "Fi­yat­lar artık ol­duk­ça ucuz." dedim. Karşı çı­kan­lar oldu. "Hayır, hâlâ pa­ha­lı." de­di­ler.
"Ne­re­si pa­ha­lı?" diye sor­dum ve devam ettim:
“Enf­las­yo­nun et­ki­siy­le özel­lik­le yi­yecek ve içe­ce­ki­çecek ma­li­yet­le­ri ciddi şe­kil­de arttı. Bu ne­den­le her şey dahil hiz­met veren te­sis­le­rin fi­yat­la­rı­nı de­ğer­len­di­rir­ken sa­de­ce oda üc­re­ti­ne değil, su­nu­lan hiz­me­tin top­lam ma­li­ye­ti­ne de bak­mak ge­re­ki­yor.”
Tam bu sı­ra­da bir ar­ka­da­şım söze girdi:
"Ben alkol kul­lan­mı­yo­rum. Gazlı ve şe­ker­li içe­cek­le­ri bile tü­ket­mi­yo­rum. O hâlde neden alkol tü­ke­ten ki­şi­nin ma­li­ye­ti­ni ben öde­ye­yim?"
Hak­lıy­dı.
Üs­te­lik konu sa­de­ce ye­tiş­kin­ler­le de sı­nır­lı değil. Ço­cuk­lar da in­di­rim­li fiyat ödü­yor ol­sa­lar bile, sis­te­min için­de alkol ma­li­ye­ti­ne do­lay­lı ola­rak katkı sağ­lı­yor­lar. Kul­lan­ma­dık­la­rı bir hiz­me­tin be­de­li­ni öde­miş olu­yor­lar.
Peki, fi­yat­lan­dır­ma buna göre ay­rış­tı­rıl­sa ne olur?
Alkol tü­ke­ten ile tü­ket­me­yen aynı be­de­li öde­me­me­li.
Çocuk fi­yat­lan­dır­ma­sı bu an­la­yış doğ­rul­tu­sun­da ye­ni­den dü­zen­len­me­li.
Belki de hem daha adil bir sis­tem olu­şur hem de fiyat avan­ta­jı sa­ye­sin­de otel­le­rin do­lu­luk ve kar­lı­lık oran­la­rı artar.
Bu dü­şün­ce­le­rin hak­lı­lık payı var mı?
Bence var.
Her Şey Dahil Sis­te­mi Ken­di­ni Sor­gu­la­ma­lı
As­lın­da bu tar­tış­ma tu­rizm sek­tö­rün­de yeni değil. Yıl­lar­dır ko­nu­şu­lu­yor. Hatta zaman zaman tur ope­ra­tör­le­ri­nin tem­sil­ci­le­ri bile aynı eleş­ti­ri­le­ri dile ge­ti­ri­yor.
Bugün bir­çok otel­de günün her sa­atin­de, ne­re­dey­se her kö­şe­de yi­yecek ve içecek su­nu­lu­yor. Mi­sa­fir yemek is­te­me­se de, içecek tü­ket­me­se de sü­rek­li tü­ke­ti­me teş­vik edi­li­yor.
Sonuç ise or­ta­da.
Ma­sa­lar­da bı­ra­kı­lan ta­bak­lar, bü­fe­ler­den alı­nıp hiç do­ku­nul­ma­yan ye­mek­ler ve her gün çöpe giden ton­lar­ca gıda...
Bu sa­de­ce eko­no­mik bir kayıp değil; aynı za­man­da ciddi bir çevre so­ru­nu.
Soh­bet iler­le­dik­çe konu, sıkça ko­nak­la­dı­ğı­mız otel­le­re geldi.
Ço­ğun­luk­la oda-kah­val­tı kon­sep­ti­ni ter­cih edi­yo­ruz.
Peki, kah­val­tı­lar­dan mem­nun muyuz?
Evet.
Çöpe giden büyük mik­tar­da yi­yecek gö­rü­yor muyuz?
Hayır.
O hâlde şu so­ru­yu sor­mak ge­re­ki­yor:
Bu kadar gös­te­riş neden?
Bu kadar israf neden?
Mi­sa­fi­rin ger­çek­ten ih­ti­yaç duy­ma­dı­ğı hiz­met­le­ri su­na­rak kimi mem­nun et­me­ye ça­lı­şı­yo­ruz?
Hiç kuş­ku­suz her şey dahil sis­te­mi Tür­ki­ye tu­riz­mi­nin ge­liş­me­sin­de büyük rol oy­na­dı. Ül­ke­mi­zi ulus­la­ra­ra­sı pa­zar­da güçlü bir ko­nu­ma ta­şı­dı ve uzun yıl­lar önem­li bir re­ka­bet avan­ta­jı sağ­la­dı.
Ancak bugün aynı sis­te­mi, mev­cut ya­pı­sıy­la sor­gu­la­ma­nın za­ma­nı geldi.
Çünkü şart­lar de­ğiş­ti.
Böl­ge­miz je­opo­li­tik risk­le­rin yoğun ol­du­ğu bir coğ­raf­ya­da bu­lu­nu­yor. Artan ma­li­yet­ler, de­ği­şen tü­ke­ti­ci alış­kan­lık­la­rı ve sür­dü­rü­le­bi­lir­lik zo­run­lu­lu­ğu eski an­la­yı­şın devam et­me­si­ni her geçen gün daha da güç­leş­ti­ri­yor.
Artık me­se­le, tu­ris­te daha fazla yi­yecek ya da daha fazla içecek sun­mak değil; doğru hiz­me­ti, doğru ki­şi­ye, doğru fi­yat­la su­na­bil­mek­tir.
Bu ne­den­le her şey dahil sis­te­mi ta­ma­men terk edil­me­me­li; ancak ye­ni­den ya­pı­lan­dı­rıl­ma­lı­dır.
Yemek çe­şit­li­li­ği, ka­li­te­yi dü­şür­me­den sa­de­leş­ti­ril­me­li; is­ra­fı ar­tı­ran ge­rek­siz su­num­lar­dan vaz­ge­çil­me­li­dir.
Şimdi yeni bir dö­ne­min eşi­ğin­de­yiz.
Belki de artık "daha faz­la­sı­nı sun­mak" ye­ri­ne, "daha akıl­lı sun­ma­yı" ko­nuş­ma­nın za­ma­nı gel­miş­tir.