İnanmak her koşulda yaşamın olmazsa olmazıdır. Bu temel saptamayı irdelemek gerek. İnanmak olumlu olabileceği gibi, karşı oluş temelli de olabilir. Kabaca bunu pozitif ve negatif olarak ayrımsayabiliriz. Hemen vurgulamak gerekir ki, negatif tavır alış haklı nedenlere dayanıyorsa o da pozitiftir. Çünkü bu tavrın çıktıları yaşam yararına olacaktır. Yaşam, evrendeki tüm varlıklarla ilişkilidir. Bunu canlı ve cansız diye ayırsak da geçişkenliklerini göz ardı edemeyiz. Değişim ve dönüşümler her koşulda yaşama dokunur.
İnanmak özünde özgüvenli, katılımlı bir yaşam onayıdır. Geçerli oluşun taşıyıcısı geçerliklerdir ancak, her an değişebilirlik potansiyeline sahiptir. Ve özünde, özgür iradi yaratımcı bireyin rızasıdır. Sonuçta inanmak, bir kararlar demetidir. Yaşam için olmazsa olmazlığı bu nedenledir.
Yaşamak, inanmaktır. İnsanın herhangi bir eylemde bulunabilmesi, geleceğe ilişkin en küçük adımı atabilmesi, hatta umutsuzluğunu dile getirebilmesi bile bir tür inancı gerektirir. Bu nedenle inanmak, yaşamın vazgeçilmez koşullarından biridir.
İnanç yalnızca olumlayıcı biçimde ortaya çıkmaz. Kimi zaman karşı çıkışta, itirazda ve reddedişte de kendini gösterir. İlk bakışta negatif görünen bu tutumlar, eğer yaşamın gelişimine, özgürlüğün genişlemesine ve adaletin gerçekleşmesine hizmet ediyorsa özünde pozitiftir. Çünkü burada inkâr edilen şey yaşam değil, yaşamı daraltan koşullardır.
Yaşam hiçbir zaman yalnızca insanın yaşamı değildir. Canlı ve cansız diye ayırdığımız tüm varlıklarla örülmüş büyük bir ilişkiler alanıdır. Her varlık diğerine dokunur; her değişim başka bir değişimin kapısını aralar. Dönüşüm, bu bütünselliğin sürekli hareketidir. Bu nedenle yaşamı anlamak, varlıkların birbirine geçişini ve karşılıklı etkisini anlamaktan geçer.
İnanmak da bu akışın içinde yer alır. O, edilgen bir teslimiyet değil; özgüvenli, katılımcı ve yaratıcı bir yaşam onayıdır. İnsan geçerli olana inanır, ancak geçerliliklerin değişebilir olduğunu da bilir. Çünkü hiçbir doğruluk tarihin dışında değildir. Her doğruluk yeni deneyimlerle sınanır, dönüşür ve yeniden kurulur.
Bu nedenle inanç, kör bağlılık değil, özgür iradenin bilinçli rızasıdır. İnsan her gün, farkında olarak ya da olmayarak, yaşamı sürdürme yönünde kararlar alır. İnanmak, işte bu kararların ortak zeminidir. Geleceğe yönelmenin, değişimi göze almanın ve yaratmanın adıdır.
Sonuçta yaşamak ile inanmak birbirinden ayrılamaz. Yaşam, inancın eyleme dönüşmüş hâlidir; inanç ise yaşamın henüz gerçekleşmemiş olasılıklarına duyulan güvendir. İnsan yaşadığı sürece inanır, inandığı sürece de kendisini ve dünyayı yeniden yaratma olanağını taşır.
Aforizma:
İnanç, yaşamın gözlerini geleceğe açan cesaretidir; yaşam ise inancın dünyada aldığı biçimdir.
Üretmek her koşulda yaşam için gerekli olandır. Tabu yaratmak üretkenliği öldürür, bu nedenle yaşamın ayak bağıdır. Bu bakışları güçlü bir bitişe dönüştürebiliriz.
Giriş metninin mantıksal sonucu, yaşamın yalnızca inançla değil, üretimle de var olduğudur. İnanç yaşamı başlatan iradeyse, üretim onun somutlaşmış biçimidir. Tabular ise değişimi engelledikleri ölçüde üretimin ve dolayısıyla yaşamın karşısında yer alır.
Yaşamın özü üretmektir. Üretmek yalnızca nesneler yaratmak değil; düşünceyi, bilgiyi, sevgiyi, dayanışmayı ve geleceği çoğaltmaktır. Üretimin olduğu yerde değişim, değişimin olduğu yerde yaşam vardır. Bu nedenle her türlü tabu, sorgulamayı engellediği, yaratıcılığı körelttiği ve insanın iradesini sınırlandırdığı ölçüde yaşamın ayak bağıdır. İnanmak yaşamı onaylamaksa, üretmek bu onayın eyleme dönüşmüş hâlidir. İnsan ürettikçe kendini aşar, toplumunu dönüştürür ve yaşamı zenginleştirir. Bu yüzden yaşamak yalnızca inanmak değil, aynı zamanda üretmektir. Üretimin önüne çekilen her duvar yaşamdan çalar; üretimin açtığı her yol ise yaşamı büyütür.
"Yaşam inançla kök salar, üretimle büyür; tabuların hüküm sürdüğü yerde çürüme, özgür yaratımın filizlendiği yerde yaşam vardır."
"İnanmak yaşamı başlatır, üretmek yaşamı sürdürür; tabu ise yaşamın önüne dikilmiş korkunun taşlaşmış hâlidir."
Usta üretir; sanatçı yarattığına yüreğini katar.
Aforizmalar
Usta ürettiğini yetkinleştirir; sanatçı yarattığını ruhuyla çoğaltır.
Usta bilgiyi esere dönüştürür; sanatçı esere yüreğini katar.
Üretmek ustalığın, yaratmak özgürlüğün ürünüdür.
Usta olan elini kullanır; yaratıcı olan aklını, yüreğini ve düş gücünü katar.
Üretim emeğin bereketidir; yaratım insanın kendinden kattığı ışıktır.
Yaşamak inanmaktır. İnanmak düş kurmaktır. Düş kurmak yaratmaktır. Yaratmak yeni yollar açmaktır. Üretmek o yolları yaşamla doldurmaktır. Usta üretir; yaratıcı insan ürettiğine aklını, vicdanını ve yüreğini katar. Yaşam, işte bu buluşmadan doğan sonsuz oluş hâlidir.
İnanç olmadan gelecek kurulmaz. Yaratım olmadan yenilik doğmaz. Üretim olmadan yaşam sürmez. Tabuların hüküm sürdüğü yerde tekrar vardır; özgür aklın egemen olduğu yerde ise yaratım, üretim ve yaşam vardır.
Usta, yapılacak olanı yapmadan görebilendir; sanatçı geleceği güncele taşıyandır. Özellikle "usta" ile sanatçıyı beceri üzerinden değil, zamanla kurdukları ilişki üzerinden tanımlıyoruz.
Usta, yapılacak olanı yapmadan görebilendir; sanatçı geleceği güncele taşıyandır.
Bunu biraz açarsak:
Usta, henüz ortaya çıkmamış olanı bilgisiyle önceden görür. Sanatçı ise henüz var olmayanı düş gücüyle çağırır ve geleceği bugünün içine taşır.
Ya da daha;
Usta yapılacak olanı yapmadan önce görür; sanatçı görülmeyeni görünür kılar. Usta olasılığı tanır, sanatçı olasılığı gerçeğe dönüştürür.
Aforizma biçiminde birkaç seçenek:
Usta eseri başlamadan görür; sanatçı geleceği başlamadan yaşar.
Usta yapılacak olanı bilir; sanatçı yapılmamış olanı çağırır.
Usta var olan olanakları keşfeder; sanatçı yeni olanaklar yaratır.
Usta zamanın içinden bakar; sanatçı zamanın ötesinden seslenir.
Usta emeğin ufkudur; sanatçı geleceğin habercisi.
