Mizah, söyleme yol açar. Aklın en verimli ve üretken çıktısı mizahtır.
Mizah üretirken yaratmaktır, üreti hedef kitleye engelleri aşarak ulaşır. Temel amacı, çözümlere yol açmaktır. İzlediği yol dolambaçlı olsa da sonunda amaçlanan alıcılara ulaşır. Mizah bir yasak savardır ki, ötelediği yasağı yol üstünden çeker. Zor zamanların baharı olarak işlevini sürdürür.
Dünya mizahından örnekler, farklı kültürlerin hayata bakışını esprili bir şekilde yansıtır. Hem evrensel hem de yerel mizah ustalarının sözleri, girişinize renk katacak kısa ve düşündürücü örnekler sunar. Hiç kuşkusuz, Nasrettin Hoca ilk akla gelendir:
DON İSTERİM(!)
Bir zamanlar Konya Valisi,
Adam avcılık delisi.
Bırakmaz elinden okla yayı;
Titrettiğini sanır dünyayı.
Birgün yolu düşer Akşehir’e,
Atıcılığını göstermek ister;
Gösteriş budalası, çevresindekilere…
“Canlı hedef dikilsin “der orta yere.
Hemen koşturur yağcıları bu emirle.
Onca adamın içinden bula bula;
Hocayı bulur ve dikerler hedef yerine.
Başında kavuk, sırtında cübbe.
Başlar vali ok talimine.
Delik deşik olur kavuk ve cübbe!
Sonra vali der ki çevresindekilere;
“Bu adama kavukla cübbe verile!”
Hoca terini silerken kolunun yenine;
“Birde don isterim der valiye.”
Vali şaşırır hocanın sözlerine;
“Ben zarar verdiklerim verilsin dedim.”
Deyince Hoca der ki;
“Ona da ben zarar verdim!”
İLGİNÇ ÖRNEKLER.
Frank Zappa: “Bu kadar çok kitap, bu kadar az zaman.”
Jane Austen: “İyi bir romandan zevk almayan bir insan—ister kadın ister erkek olsun—katlanılmaz derecede aptal olmalıdır.”(Aptal için kanıt yok hükmündedir.)
Groucho Marx: “Televizyonu çok eğitici buluyorum. Biri açtığı anda ben başka odaya geçip kitap okuyorum.”
1937 yılında, İspanya İç Savaşı sırasında, Nazi Almanya’sına ait uçakların İspanya'daki Guernica şehrini bombalaması sonrasında, Picasso'nun yaptığı bu tabloyu bir Alman general görmeye gelir. General, Picasso'ya "Bu sizin eseriniz mi?" diye sorar, Picasso ise "Hayır, sizin eseriniz!" diye cevap verir.
İnsan Doğası ve Aptallık
Albert Einstein: “İki şey sonsuzdur: evren ve insan aptallığı; ama evren konusunda pek emin değilim.”
Aziz Nesin: “Bu kadar cehalet ancak eğitimle olur!”(Bunun en düşkün örneklerine tanık oluyoruz.)
Nasreddin Hoca: “Parayı veren düdüğü çalar.”
Günlük Hayatın Absürtlüğü
Steve Martin: “Güneşsiz bir gün… hani bilirsin… gece gibidir.”
Bill Watterson: “Gerçeklik, hayatımı mahvetmeye devam ediyor.”
Charles Bukowski: “Bazı insanlar asla delirmez. Ne korkunç hayatlar yaşadıklarını bir düşünün.”
Cem Yılmaz: “Bizde plan yapılmaz, plan başımıza gelir.”
Tembellik ve Zaaflar
Paul Terry: “Ne zaman egzersiz yapma isteği gelse, uzanıp geçmesini beklerim.”
Cem Yılmaz: “Üşenmek bizim milli sporumuz olabilir.”
Nasreddin Hoca: “Yorgan gitti, kavga bitti.”
Hayat Felsefesi ve İroni
Woody Allen: “Ölümden korkmuyorum; sadece o olduğunda orada olmak istemiyorum.”
Mae West: “Hayat bir kere yaşanır; ama doğru yaşarsan bir kere yeter.”
Mevlânâ: “Dün, dünle beraber gitti cancağızım, şimdi yeni şeyler söylemek lazım.
Mark Twain: “İnsanlığın büyük keşfi, bir insanın sadece bir düşünceyle hayatını değiştirebilmesidir.”
Oscar Wilde: “Kendin ol; diğer herkes zaten alınmış durumda.”
George Bernard Shaw: “Yaşlanmak zorunludur, büyümek isteğe bağlıdır.”
Türk Mizahından Örnekler
Nasreddin Hoca: “Ye kürküm ye.” (Toplumsal statü ve görünüşe ince bir taşlama.)
Aziz Nesin: “Türkiye’de herkesin elinde en az bir kitabım var, ama kimse okumamış.”
Cem Yılmaz: “Bizde plan yapılmaz, plan başımıza gelir.”
Evrensel Mizahın İşlevi
Charlie Chaplin: “Gerçekten gülmeden geçen bir gün, boşa harcanmış bir gündür.”
Woody Allen: “Ölümden korkmuyorum; sadece o olduğunda orada olmak istemiyorum.”
Mae West: “Hayat bir kere yaşanır; ama doğru yaşarsan bir kere yeter.”
Kara mizah örnekleri
Kara mizah, hayatın en ağır ve tabu konularını (ölüm, hastalık, savaş, yoksulluk) esprili bir şekilde ele alarak hem güldürür hem düşündürür. İşte dünya ve Türk kültüründen tipik kara mizah örnekleri:
Kara Mizahın Özellikleri
Tabuları kırar: Ölüm, din, politika gibi konuları mizah malzemesi yapar.
İroni ve hiciv içerir: Acı gerçekleri ters köşe esprilerle aktarır.
Gülümsetirken rahatsız eder: İnsanları hem güldürür hem düşündürür.
Dünya Kara Mizah Örnekleri
Stanley Kubrick – Dr. Strangelove: Nükleer savaşın absürtlüğünü komediyle anlatır.
Samuel Beckett – Godot’yu Beklerken: Umutsuz bekleyişi ironik sahnelerle işler.
Franz Kafka: Bürokrasi ve insanın çaresizliğini kara mizahla yansıtır.
Edgar Allan Poe: Ölüm ve delilik üzerine ironik öyküler.