Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Kurucu Cumhurbaşkanı
Merhum Rauf Raif Denktaş (1924–2012)"
Özet
Bu çalışma, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin (KKTC) kurucu Cumhurbaşkanı Rauf Raif Denktaş’ın hayatını, siyasi mücadelesini ve Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesindeki tarihsel rolünü akademik bir perspektifle ele almaktadır. Denktaş, yalnızca bir siyasetçi değil; aynı zamanda bir hukukçu, müzakereci ve milli dava adamı olarak Kıbrıs Türklerinin siyasi öznesi olma sürecine yön vermiştir. Makalede, Denktaş’ın gençlik yıllarından başlayarak Kıbrıs meselesindeki liderliği, uluslararası müzakerelerdeki tutumu ve KKTC’nin kuruluşundaki belirleyici rolü incelenmektedir.
Anahtar Kelimeler: Rauf Denktaş, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, Kıbrıs Meselesi, Türk Milliyetçiliği, Milli Mücadele
1. Giriş
Kıbrıs meselesi, Doğu Akdeniz’in jeopolitik dengeleri içinde yalnızca bir toprak ihtilafı değil; aynı zamanda bir kimlik, egemenlik ve varoluş mücadelesidir. Bu mücadelenin Kıbrıs Türk halkı adına en güçlü sembol isimlerinden biri, hiç şüphesiz Rauf Raif Denktaş’tır. Denktaş, yarım asrı aşan siyasi mücadelesi boyunca Kıbrıs Türklerinin hak ve hukukunu savunmuş, bağımsız devlet fikrini kararlılıkla temsil etmiştir.
2. Hayatı ve Eğitimi
Rauf Raif Denktaş, 27 Ocak 1924 tarihinde Baf’ta dünyaya gelmiştir. Babası Kıbrıs Türk toplumunun tanınmış isimlerinden Raif Denktaş’tır. İlk ve orta öğrenimini Kıbrıs’ta tamamlayan Denktaş, yükseköğrenimini İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde yapmış, ardından Londra’da hukuk alanında ihtisas görmüştür. Hukuk eğitimi, onun ilerleyen yıllarda uluslararası müzakerelerdeki güçlü argümantasyonunun temelini oluşturmuştur.
3. Kıbrıs Türk Mücadelesinde Denktaş
1950’li yıllardan itibaren Kıbrıs’ta Rum Enosis (Yunanistan’a bağlanma) hareketine karşı Kıbrıs Türk halkının siyasi ve hukuki mücadelesi yoğunlaşmıştır. Denktaş, bu dönemde:
Türk Mukavemet Teşkilatı’nın (TMT) kuruluş sürecinde aktif rol almış,
Kıbrıs Türklerinin güvenliğini ve siyasi eşitliğini savunmuş,
1960 Kıbrıs Cumhuriyeti’nin iki toplumlu yapısının korunması için çaba göstermiştir.
1963’te başlayan toplumlar arası çatışmalar sonrasında Denktaş, Kıbrıs Türk halkının fiili lideri konumuna yükselmiştir.
4. Müzakereci Kimliği ve Uluslararası
Diplomasi
Rauf Denktaş, Kıbrıs meselesinde yürütülen tüm önemli müzakerelerde Türk tarafının baş temsilcisi olmuştur. Denktaş’ın müzakere anlayışı şu ilkeler üzerine kuruludur:
Egemen Eşitlik
İki Halk – İki Devlet Gerçeği
Türkiye’nin Garantörlüğünün Vazgeçilmezliği
Bu yaklaşım, özellikle 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı sonrasında daha net bir siyasi çerçeve kazanmıştır.
5. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin Kuruluşu
15 Kasım 1983’te Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin ilanı, Denktaş’ın siyasi hayatının en önemli dönüm noktasıdır. Denktaş, KKTC’nin ilk Cumhurbaşkanı olarak:
Devlet kurumlarının teşekkülünü sağlamış,
Kıbrıs Türk kimliğinin siyasal ifadesini kurumsallaştırmış,
Uluslararası izolasyonlara rağmen devlet fikrini ayakta tutmuştur.
Bu süreçte Denktaş, “devletsiz halk olmaz” anlayışını temel ilke olarak benimsemiştir.
6. Düşünce Dünyası ve Dava Adamı Kimliği
Rauf Denktaş, Türk milliyetçiliğini Kıbrıs özelinde yorumlayan bir liderdir. Onun dava anlayışı:
Tarih bilinci,
Milli kimlik,
Egemenlik ve bağımsızlık
ekseninde şekillenmiştir. Denktaş, siyasi hayatı boyunca tavizsiz duruşuyla tanınmış, bu yönüyle hem destek hem de eleştiri almıştır.
7. Vefatı ve Tarihsel Mirası
Rauf Raif Denktaş, 13 Ocak 2012 tarihinde hayata veda etmiştir. Vefatı, Kıbrıs Türk halkı için bir liderin kaybı olmanın ötesinde, bir dönemin kapanışı olarak değerlendirilmiştir. Denktaş’ın mirası, bugün KKTC’nin siyasi varlığında ve Kıbrıs Türk halkının kolektif hafızasında yaşamaya devam etmektedir.
Sonuç
Rauf Denktaş, Kıbrıs Türk tarihinin yalnızca bir siyasi figürü değil; bir direnişin, bir devlet fikrinin ve bir milli kimliğin temsilcisidir. Onun hayatı, Kıbrıs Türk halkının varoluş mücadelesiyle özdeşleşmiş; şahsında bir milletin kaderi şekillenmiştir. Denktaş, Türk siyasi tarihinin unutulmaz dava adamları arasında müstesna bir yere sahiptir.
Kaynakça
Denktaş, R. R. (1997). Hatıralar. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
Armaoğlu, F. (2003). 20. Yüzyıl Siyasi Tarihi. İstanbul: Alkım Yayınları.
Hale, W. (2013). Turkish Foreign Policy. London: Routledge.
KKTC Cumhurbaşkanlığı Arşivi.
Mavi Didim’in değerli okuyucuları, tarih sadece geçmişin aynası değil, geleceğin pusulasıdır. Bizler de bu pusulayı iyi okumalı, tarihimize, ecdadımıza ve onların bize bıraktığı onurlu mirasa sahip çıkmalıyız.
Bir sonraki yazımızda buluşmak dileğiyle...
Ne mutlu Türk’üm diyene! Sonsuz Sevgi ve Saygılarımla