Gündüz Murgul

Tüm Yazıları


Hürriyet devrimi

  • 24 Temmuz 2018 Salı


23Temmuz 1908 günü İstanbul sokakları; “Kahrolsun İstibdat, Yaşasın Hürriyet!” nidalarıyla çınlamaktadır. Yalnız İstanbul mu, Osmanlı topraklarının tümünde, özellikle Balkanlarda yaşayanlar 30 yıllık isdibdat döneminden kurtulmanın sevincini yaşadılar.
Şimdilerde yobaz/işbirlikçi kesimlerin yere göğe sığdıramadığı II.Abdülhamid, ahaliyi ağır baskı ve vergilerle ezerken, Genç Osmanlılar/Jön Türkler ‘ittihat ve terakki” adlı örgüt altında halkı örgütlemiş; Manastır’da Resneli Niyazi Bey’in 400 atlısıyla dağa çıkmasıyla devrimin işaret fişeği resmen atılmıştır.
Padişahlıktan Anayasal düzene geçiş demek olan 1908 ayaklanması gerçek bir “devrim”dir; saltanatın, bir daha dikiş tutmamacasına tarihin karanlıklarına gömülmesidir. Kendi çapında bir burjuva demokratik devrim niteliği taşıyan 1908 olayı, yansımaları açısından Cumhuriyet Devrimi’ne giden yolu aydınlatmıştır. Bazılarının hala dudak büktüğü dönüşümlerin bazılarını anımsatacak olursak, bunun temelsiz bir iddia olmadığı teslim edilecektir:
*Anayasal düzen gereği; hükümet,padişaha değil, Meclis’e sorumludur.
*Halk; “tebaa” olmaktan çıkmış, “vatandaş” olmuştur.
*Siyasi partiler, sendikalar, kooperatifler kurulmuştur.
*Sadrazam, şeyhülislam gibi yüksek rütbelilerin maaşları yarıya indirilmiş, bürokrasideki yük kadrolar temizlenmiştir.
*Kız öğrenciler üniversiteye alınmıştır.
*1 Mayıs, işçi bayramı olarak kabul edilmiştir.
*Put olarak nitelendirilen “heykel”e izin verilmiştir.
*İlk sinema filmi çekilmiştir.
*Sansüre son verilmiştir.
*Müslüman kadınlar sahneye çıkmaya, kamuda çalışmaya başlamıştır.
“Özgürlük, eşitlik, adalet” adı altında dünyadaki çağdaşlık hareketleri içinde yerini alan Hürriyet Devrimi, Cumhuriyet’le yükselen uygarlaşma atılımının köklerini barındırmaktadır. Osmanlı Dönemini, kendi karanlık emelleri doğrultusunda ne kadar sahiplenmeye kalkarlarsa kalkınsınlar, 23 Temmuz 1908 tarihi, gericiliğin değil, çağdaşlık mücadelesi içinde olanların mazimizin gerçek sahibi olduğunu ispatlamaktadır.