Selma Erdal

Tüm Yazıları


Evrensel Bir Değer Olarak Demokrasi

  • 16 Ocak 2019 Çarşamba


Türkiye 31 Mart 2019 gününde gerçekleşecek olan Yerel Yönetim Seçimleri'ne odaklandı.Bu seçimde de 24 Haziran 2018 seçimlerinde olduğu gibi yine Cumhur İttifakı ile Millet İttifakı yarışacak...Seçim de savaş gibi, aşk gibi algılanıyor ülkemizde...Machiavelli'nin dediği gibi aşkda ve savaşda, her türlü entrika mübahdır, eğer ki karşılığında kazanılacak bir zafer, bir utku, bir yarış, özellikle de bir seçim varsa... Durum böyle olunca da Kurtuluş Savaşı'nın yeşil sarıklıların mezarlarından çıktığı için kazanıldığını söyleyenler... Elbette ki secimlerin de kazanılacağı inanç ve şevkiyle ikametgahı mezarlık olan 165 yaşındaki Ayşe teyzeye de seçmen listelerinde yer vereceklerdir.Biz de ister, istemez şu demokrasi denen olgu üzerine sözler söylemek zorunluluğu duyacağız böylesi olaylara tanık oldukça... Kim bilir belki de yararlı olacakdır; ulusumuzun her geçen gün zedelenen, erozyona/tozumaya uğrayan değer yargıları düşünüldüğünde DEMOKRASİ kavramından söz etmek...
Bilindiği gibi demokrasi kavramının siyasal bağlamda çeşidi ve bazen de birbiriyle çelişkili pek çok tanımı bulunmaktadır.Demokrasi kavramına ilişkin öne çıkan ilkeler olarak belirlenen; her türlü totalitarizme karşı olma, çoğulculuk,hoşgörü,açık görüşlülük demokrasinin temel taşları sayılmaktadır.Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi DEMOKRASİ kavramını;" Demokrasi; bir çoğunluğun görüşlerinin, sürekli üstün görülmesi anlamına gelmez, azınlık konumunda bulunanlara adil bir denge gözetilmesini,iktidar konumundakilerin hak istismarının önüne geçilmesini öngörür" sözleriyle açıklar.Demokrasinin bir yönetim biçimi olmakdan daha çok insanların ve kurumların birarada yaşamasının zorunlu çerçevesi olarak düşünülmesi... Ve bu anlamda; devleti oluşturan yönetim birimleri olarak genel yönetim ile yerel yönetimler arasındaki ilişkilerin niteliği, toplumu belirleyen ögeler olarak da sivil toplumla politik toplum arasındaki bağların içeriği demokrasinin tanımını ve niteliğini belirleyeceği ileri sürülmektedir.
Dünya siyasal tarihine baktığımızda görüyoruz ki 19.yüzyılda imparatorluklar sonlanmışdır. İnsanlık 20.yüzyılda iki dünya savaşına tanıklık etmiş, faşizmin ve nazizmin gel-gitlerini görmüşdür.20.yüzyıl komünizmin yükselişine ve düşüşüne (Sovyet bloklarında) ve kökten değişimine (Çin'de) tanıklık etmişdir. Batı odaklı ekonomik yapılar; Japonya, Güney ve Güneydoğu Asya'daki yapılarla dengelenmişdir. Dolayısıyla geçen yüzyıl, önemli olayların gerçekleşdiği bir yüzyıl olmuşdur. Yine de 20.yüzyılda gerçekleşen gelişmelerin büyük değişikliği arasında "demokrasi artışı" hiçbir engel tanımamışdır.Kuşkusuz "demokrasi düşüncesi" iki binyıldan önce eski Yunan'da başlamışdır.Yunanistan'da gerçekleştirilenin yanısıra, demokratikleştirme çabaları, Hindistan'da girişim aşamasında kalmış ve daha sonra uzun bir dönem demokrasi düşüncesi ortaya çıkmamışdır.Yönetimin çalışan sistemi olarak 1215'de İngiliz Anayasası'nın (Magna Charta denilen ve dünyada ilk anayasa olarak kabul gören metin) imzalanmasından, 18.yüzyılda Fransız ve Amerikan Devrimleri ile,19.yüzyılda Avrupa ve Kuzey Amerika'daki gelişmeler demokrasiyi desteklemişdir. Ve sonunda 20.yüzyılda Avrupa, Asya ya da Afrika'da pek çok hükümetin "normal" biçimi olarak demokrasi düşüncesi oluşmuşdur.Evrensel yükümlülük olarak demokrasi düşüncesi, oldukça yenidir ve 20. yüzyılın simge ürünüdür.İngiliz kralını Magna Charta ile durdurmaya çalışan asiler, yerel halkın istekleri doğrultusuna eyleme geçmişdir.Buna karşın Fransa'da ve Amerikan iç savaşında; genel sistem için demokrasi anlayışı amaçlanmışdır.20.yüzyılla birlikte demokrasinin dünya genelinde yayılması biçiminde bir anlayış, bir düşünce değişikliği oluşmuşdur. Eski Yunan demokrasilerinde olduğu gibi yalnızca erkekler için değil, kadınları da içeren "bütün yetişkinler için ayrıcalık" anlayışı getirilmişdir. 20.yüzyılın demokrasiye en büyük katkısı; demokrasinin "herkes ve her yer için" evrensel bir değer olarak algılanmış, onaylanmış olmasıdır.Ülkemiz için yapılacak bir değerlendirmede; demokrasi kavramı 1961 Anayasası ile siyasal gündemimize girmiş, bütün dünyada yaşanan 68 olaylarının, ülkemizde de etkisini göstermesiyle, "talep edilen bir değer" olmuşdur demokrasi kavramı...Ne yazık ki 12 Eylül 1980 askeri darbesi sonrasında; darbeci generallerin "bu anayasa bol geldi daraltalım" diye tanımladığı 1961 Anayasası'na karşılık, 1982 Anayasası çerçevesinde daha da aranılan, istenilen, amaçlanan bir değer olmuşdur demokrasi olgusu...Bilindiği gibi gerçek bir demokraside hiç kimse BEN EGEMENİM diye ortaya çıkamaz, halk tarafından seçilmesi gereklidir. Üstelik seçilen kişinin yine de kendi isteğine göre davranması olanaklı değildir, tersine tutum ve davranışlar gösterildiğinde o siyasal düzende, o ülkede DEMOKRASİ kavramının varlığından söz edilemez.Henüz seçimler gerçekleşmeden...Seçimlerde aday olanların durumları...Oy kullanacakların varlıkları ve nitelikleri (ölü ya da diri , hele ki akıl sağlığı yerinde olmayan kamu hizmetlerinden kısıtlı bir deli)...üzerine tartışmalar yaşanıyorsa...İşte bu koşullarda DEMOKRASİ kavramının varlığı da tartışmalıdır, her ne kadar "ileri demokrasi" denilen ve henüz içeriği tam olarak anlaşılamamış bir kavramdan söz edilse de...Ne yazık ki DEMOKRASİ kavramı bu ülkeye çok yabancı bir kavramdır.