Gündüz Murgul

Tüm Yazıları


Bayramlar, Bayramlar...

  • 09 Ağustos 2019 Cuma


“Bazı bayram günlerini doğduğum kasabada geçirmek isterim. Kurban bayramından 1 gün sonra kasabanın kasaplarının önüde kıyma çektirmek isteyenler kuyruk oluyorlar. Vatandaş “kurban” niyetine kestiği hayvanın etini sair günlerde tüketmek amacıyla kıyma yaptırıyor. Böyle kurbanlık anlayışı olur mu?”
Yaşı 84’e dayanmış ahbabıma; “Nerede eski bayramlar?” demedim. Demedim, çünkü siyasi iktidarın tüm gayretlerine rağmen dinsel bayramlar etkisini çoktan yitirmiş durumda. Bunda Siyasal İslam’ın halk nezdinde yerleşmiş inanç kültürü ile bağdaşmayan bir tür vaziyetleri de etkili olmuş dersek, spekülasyon yapmış sayılmayız. İslamiyetin böylesine çıkar uğruna alet edilmesi ülkenin tümünde dinsel alana karşı ve ona bağlı olarak dinsel kutlamalara yönelik belirgin bir mesafeli duruş oluşmuş durumda.
Bu bağlamda siyasi erkin, iktidar olunduğundan bu yana ulusal bayramlara karşı aldığı kısıtlayıcı tavır, Cumhuriyet ve Atatürk devrimlerine hassas olan ulusalcı kitlelerde-belki ister istemez –dinsel bayramlara karşı bir soğuma yaratmış olabilir. Toplumsal yasadır: etki tepkiyi doğurur.
Bir kutlama günün gerçekleriyle uyum içindeyse önemsenir ve gereği gibi kabul görür. Şimdi şapkamızı önümüze koyup düşünelim. Halkın çoğunluğu hayat pahalılığı içinde kıvranıyor; bir aldığından öte ikincisini alamıyor. Haftalarca evine et girmeyen kimse, namusa sığınıp bir kurban kestiğinde iradi olarak – konu komşuya dağıtmak yerine- kendi tüketmeği kabullenmek zorunda kalır.
‘Günün gerçeklerine uyum’ dedim ya; dinsel bayramların dönüşümü buna uygun bir örnek oluşturmaktadır. Artık dinsel bayramlar “turizm/tatil günleri” olarak algılanmaktadır. Keza iktidar bunu teşvik anlamında hafta içi mesai günlerini zorlayarak her bayram tatilini 8-9 güne kadar çıkarmaktadır.
“Eski bir Türk atasözü; “Eski sürülüp gitti, yetti yenisi geldi” der. Bu minvalde toplumsal yaşamda de yenileşmede süreklilik esastır. Toplumsal alışkanlıklar zaman içinde eskiyecek, yerine günün icabı yenileri gelecektir. Dinsel ritüeller için zaman dilimi geniş olsa da aynı akibet onlar için de geçerlidir.